PUR mu PIR mi Taşyünü mü? Sandviç Panelde Yalıtım Karşılaştırması

Sandviç panelin dış görüntüsüne baktığınızda benzer görünürler — iki sac, arada dolgu. Ama o dolgunun cinsi projenin ısı faturasını, yangın güvenliğini ve hatta içindeki gürültü düzeyini belirler. Yanlış yalıtım seçimi, panelin ilk fiyatındaki 5 liralık tasarrufu, on yıl boyunca yakıt gideri olarak fazlasıyla geri ister. Bu yazıda dört ana yalıtım dolgusunu — PUR, PIR, taşyünü (MW), EPS — mühendislik verileriyle karşılaştıracağız.

Kısa özet tablo

Özellik	EPS	PUR	PIR	Taşyünü (MW)
Isı iletkenlik (λ, W/mK)	0,036–0,040	0,022	0,022	0,037–0,042
Yangın sınıfı (EN 13501-1)	E	B-s2, d0	B-s2, d0	A2-s1, d0
Yoğunluk	Çok hafif	Hafif	Hafif	Orta–ağır
Ses yalıtımı	Zayıf	Orta	Orta	Mükemmel
Su emme	Düşük	Çok düşük	Çok düşük	Kontrol edilmeli
Nispi maliyet	En ekonomik	Orta	Orta–yüksek	En yüksek

Şimdi tek tek açalım.

EPS (Genleştirilmiş Polistiren)

Nedir? İçi hava kabarcıklı polistiren tanecikleri buhar ile kaynaştırılarak elde edilir. Termos kutu ve balık kasası ile aynı malzeme, ama panelde blok halinde kesilir.

Artıları

• En düşük maliyetli seçenek.
• Hafif, montajı kolay.
• Neme karşı orta düzeyde dirençli.

Eksileri

• Yangın sınıfı E — yanabilen, damlayan bir malzeme. Kamu binalarında sınırlıdır.
• Isı iletkenliği PUR/PIR'e göre yaklaşık %70 daha yüksek — daha kalın panele ihtiyaç duyulur.
• Basınç dayanımı düşük.

Ne zaman seçilir? Basit tarım yapıları (sundurma, ahır perdesi), geçici şantiye ofisi, düşük katlı depo yapıları, bütçe kısıtlı ekonomik projeler.

PUR (Poliüretan)

Nedir? İki kimyasalın reaksiyonuyla oluşan, kapalı hücreli sert köpük. Panelin sacları arasında sürekli akıtılarak üretim hattında pişirilir.

Artıları

• Isı iletkenlik değeri en iyi seviyede (0,022 W/mK). Aynı yalıtımı EPS'ten %40 daha ince panelle sağlar.
• Kapalı hücre yapısı sayesinde su emmez.
• Boyutsal olarak kararlı; zamanla çökmez.
• Panel dayanımı yüksek.
• Yangın sınıfı B-s2, d0 — zor tutuşur, düşük duman.

Eksileri

• Yangın performansı taşyünü kadar üstün değildir.
• UV etkisiyle kimyasal olarak yavaş bozulabilir (bu yüzden sac koruması önemlidir).

Ne zaman seçilir? Fabrika, depo, market, çatı-cephe genel amaçlı uygulamalar, ısı verimliliği önemli her yapı. Türkiye'de en yaygın kullanılan yalıtım tipi budur.

PIR (Poliizosiyanurat)

Nedir? PUR'un kimyasal yapısı değiştirilerek yangına dayanımı arttırılmış hali. Üretim benzer, ama moleküler yapı farklı.

Artıları

• PUR ile aynı ısı yalıtım değeri (λ = 0,022).
• Yangında kömürleşen bir tabaka oluşturur; alev yayılımını yavaşlatır.
• FM Approvals sertifikasına sahip ürünler mevcut — sigorta primi düşürebilir.
• Yüksek sıcaklıklara PUR'dan daha dayanıklı.

Eksileri

• PUR'a göre yaklaşık %10–20 daha pahalı.

Ne zaman seçilir? Yangın riskinin arttığı yerler: kimya tesisleri, otopark, yakıt depoları, yüksek katlı binalar, sigortacının kritik bulduğu projeler.

Taşyünü (Mineral Wool / MW)

Nedir? Bazalt taşı 1500°C'de eritilip lifler haline getirilerek yapılır. Panelde lif tabakaları sıkıştırılarak sac arasına yerleştirilir.

Artıları

• A2-s1, d0 yangın sınıfı — pratikte yanmaz. 1000°C'ye kadar yapısal bütünlüğünü korur.
• Ses yalıtımında zirve. Fabrikanın makine gürültüsünü dışarı sızdırmaz.
• Nefes alabilir; nem dengelemede iyidir.
• İnorganik malzeme, çürümez, böceklenmez.

Eksileri

• Isı iletkenlik değeri PUR/PIR'den bir miktar daha yüksek (0,037–0,042) — aynı yalıtımı sağlamak için daha kalın panel gerekir.
• Ağır — nakliye ve montajda daha fazla emek.
• En yüksek fiyat bandı.
• Yerleştirme sırasında lif solunumu için uygun ekipman gerekir.

Ne zaman seçilir? Yangın güvenliği hayati olan yapılar: hastane, okul, alışveriş merkezi, sinema, ilaç deposu, gıda üretimi. Ayrıca ses hassasiyeti olan endüstriyel projeler.

Karar akış şeması: proje bazında seçim

Aşağıdaki soruları sırayla cevaplayın; büyük çoğunlukla doğru cevaba ulaşırsınız.

1. Yapının kullanım amacı kamuya açık mı? (hastane, okul, AVM, sinema)
   Evet → Taşyünü zorunlu ya da güçlü şekilde önerilir.
   Hayır → 2. soru.

2. Yangın riski yüksek mi? (kimyasal madde, yakıt depolama)
   Evet → PIR en akılcı seçim.
   Hayır → 3. soru.

3. Isı yalıtımı en öncelikli kalem mi? (soğuk hava deposu, ilaç muhafaza)
   Evet → PUR veya PIR, kalın (100–200 mm).
   Hayır → 4. soru.

4. Ses yalıtımı önemli mi? (yoğun makine parkı, komşu binaya yakın)
   Evet → Taşyünü.
   Hayır → 5. soru.

5. Bütçe çok kısıtlı, yapı kısa ömürlü mü?
   Evet → EPS kabul edilebilir.
   Hayır → PUR — Türkiye pratiğinin en dengeli seçimi.

En sık yapılan üç hata

1. Yangın sınıfını göz ardı etmek. Kamu binalarında EPS/PUR seçmek yönetmeliğe aykırı olabilir. Ruhsat aşamasında geri döndürülür.

2. Kalınlığı düşürmek. 40 mm yerine 30 mm seçerek metrekarede az bir para tasarruf edilir, ama binanın yakıt maliyeti yıllarca bu farkı fazlasıyla yer.

3. Sadece dolguya bakıp sacı unutmak. 0,30 mm sac ile 0,50 mm sac arasında dayanım farkı büyüktür. Rüzgâr yüklü çatılarda ince sac deforme olabilir.

---

Projeye özel doğru yalıtımı seçmek çoğu zaman uzman görüşü gerektirir. Diyarbakır Panel'de mühendis kadromuz metrajınızı gördüğünde iklim bölgesine, kullanım amacına ve yönetmeliğe göre size en uygun kalınlık ve dolguyu önerir — teknik danışmanlığımız ücretsiz. Formu doldurmanız yeterli.